راه های پیشگیری و درمان لکه های قهوه ای صورت چیست؟

راه های پیشگیری و درمان لکه های قهوه ای صورت
0

وقتی که پوست در معرض تابش پرتوهای آفتاب قرار بگیرد، تولید سلول‌هایی به نام «ملانوسیت» افزایش می‌یابد. این امر موجب افزایش ملانین در پوست می‌شود. نتیجه‌ی این اتفاق ایجاد لکه‌هایی بر روی پوست است که با عنوان‌هایی چون لکه های قهوه ای یا لکه‌های پیری، لکه‌های تیره، لکه‌های آفتاب‌سوختگی و لکه‌های کبدی شناخته می‌شوند. در این مقاله روش‌های پیشگیری و درمان لکه های قهوه ای صورت را بیان می‌کنیم. برای مطالعه بیشتر در زمینه مکانیزم ایجاد لک می توانید مقاله “علت لک صورت چیست؟” را بخوانید.

  • حتما بخوانید: علت لک صورت چیست؟
  • حتما تماشا کنید: چگونه لکه های قهوه ایی صورت را از بین ببریم؟

در این ویدیو به طور مختصر در ارتباط با برخی از روش ها درمان لکه های قهوه ای پوست توضیح داده شده است.

 

لکه های قهوه ای بیشتر در نواحی صورت، گردن، پشت، سینه، شانه‌ و دست‌ها مشاهده می‌شوند. پیری، عوامل ژنتیکی و قرار گرفتن در معرض نور آفتاب از مهم‌ترین دلایل ایجاد لکه های قهوه ای است. عوامل دیگری از جمله استرس، بارداری، کمبود ویتامین و ضعف کبد نیز می‌توانند از دلایل وقوع این پدیده باشند.

معمولا لکه‌های پوستی ضرری ندارند، ولی باعث کاهش جذابیت ظاهری می‌شوند. راه‌هایی برای رفع لکه های قهوه ای صورت وجود دارند که می‌توانند به‌طور طبیعی و بدون عوارض، اثربخش باشند.

درمان خانگی برای رفع لکه های قهوه ای صورت

۱. آب لیمو ترش

آب لیمو ترش با خواص خود به روشن شدن پوست کمک می‌کند و درمان مناسبی برای رفع لکه های قهوه ای صورت محسوب می‌شود.
آب لیمو ترش

آب لیمو ترش با خواص خود به روشن شدن پوست کمک می‌کند و درمان مناسبی برای رفع لکه های قهوه ای صورت محسوب می‌شود. علاوه بر این، آب لیمو ترش لطافت،‌ شفافیت و زیبایی پوست را افزایش می‌دهد.

آب لیمو را به‌طور مستقیم بر روی نقاطی که لکه وجود دارد، بریزید. اجازه بدهید آب لیمو به‌مدت ۳۰ دقیقه در محل موردنظر باقی بماند. سپس آن نقاط را با آب سرد بشویید. این کار را دوبار در روز و به‌مدت دو ماه انجام بدهید تا از اثرات آن شگفت‌زده شوید. اگر پوست صورت‌تان حساس است، آب لیمو را با گلاب یا عسل مخلوط کنید.

انتخاب دیگرتان برای بهره‌مندی از اثرات آب لیمو ترش این است که آن را با مقداری شکر مخلوط کنید تا مقداری غلیظ‌تر شود و ترکیب حاصل را به‌صورت ماسکی بر روی پوست‌تان (مخصوصا بر روی لکه‌ها) بمالید. پس از ۵ تا ۱۰ دقیقه صورت‌تان را بشویید. این کار را چندبار در هفته انجام بدهید. همچنین می‌توانید به ترکیب بالا کمی روغن زیتون نیز بیفزایید.

۲. آب‌دوغ

آب‌دوغ محتوی اسید لاکتیک است و قادر است بدون ایجاد خشکی پوست،‌ لکه‌ها را از صورت‌تان بزداید.
آب دوغ

آب‌دوغ محتوی اسید لاکتیک است و قادر است بدون ایجاد خشکی پوست،‌ لکه‌ها را از صورت‌تان بزداید. با تکه‌ای پنبه آب‌دوغ را بر روی لکه‌های پوست‌تان بمالید. بعد از چند دقیقه‌ صورت خود را با آب بشویید. اگر صورت‌تان چرب است یا آکنه دارد، می‌توانید کمی آب لیمو به آب‌دوغ اضافه و آن را مصرف کنید.

یک روش دیگر این است که چهار قاشق چای‌خوری آب‌دوغ را با دو قاشق چای‌خوری آب گوجه‌فرنگی ترکیب کنید و سپس آن را بر روی لکه‌های پوستی بمالید. این روش را یک یا دو بار در روز تکرار کنید و تا جایی ادامه بدهید که از نتیجه‌‌ی حاصل راضی شوید.

۳. روغن کرچک

روغن کرچک خواص درمانی بالایی دارد و در رفع لکه های قهوه ای صورت به شما کمک می‌کند.
روغن کرچک

روغن کرچک خواص درمانی بالایی دارد و در رفع لکه های قهوه ای صورت به شما کمک می‌کند. برای درمان لکه های قهوه ای می‌توانید به همراه روغن کرچک از روغن ویتامین E، روغن نارگیل، روغن زیتون و روغن بادام استفاده کنید.

ابتدا به کمک پنبه، روغن کرچک را بر روی لکه‌ها بمالید. سپس آن نواحی را به آرامی برای چند دقیقه ماساژ بدهید. سپس بگذارید روغن کرچک برای چند ساعت بر روی پوست‌تان باقی بماند و درنهایت آن را با آب بشویید. این کار را یک‌بار در صبح و یک‌بار در شب انجام بدهید تا لکه‌ها از بین بروند و رنگ پوست‌تان یکنواخت شود.

۴. سرکه‌ سیب

سرکه‌ی سیب، درمانی مؤثر برای رفع لکه های قهوه ای صورت است.
سرکه‌ی سیب

سرکه‌ی سیب، درمانی مؤثر برای رفع لکه های قهوه ای صورت است. مقداری سرکه‌ی سیب را با مقدار مساوی آب مخلوط کنید. می‌توانید از کمی عسل نیز استفاده کنید. سپس این ترکیب را بر روی لکه های قهوه ای بمالید و پس از چند دقیقه آن را با آب بشویید. این کار را یک‌بار در روز انجام بدهید و تا جایی ادامه بدهید که اثرات مثبت آن پدیدار شود. می‌توانید از سرکه‌ی سیب خالص هم استفاده کنید، ولی ممکن است باعث سوزش پوست‌تان شود.

همچنین می‌توانید نصف قاشق چای‌خوری سرکه‌ی سیب را با چند قاشق چای‌خوری آب پرتقال ترکیب کنید. آن را بر روی پوست‌تان بمالید و بگذارید خشک شود. سپس آن را با آب بشویید. این کار را یک یا دو بار در روز و به‌مدت چهار یا پنج هفته انجام بدهید.

۵. آلوئه‌ورا

آلوئه‌ورا خاصیت درمانی برای پوست دارد و به بازیابی پوست کمک می‌کند.
آلوئه‌ورا

آلوئه‌ورا خاصیت درمانی برای پوست دارد و به بازیابی پوست کمک می‌کند. بنابراین ماده‌‌ی مناسبی برای رفع لکه های قهوه ای صورت است. آلوئه‌ورا در درمان آسیب‌‌های ناشی از پرتوهای خورشید تأثیر مضاعفی دارد.

به آرامی ژل آلوئه‌ورای تازه را بر روی لکه‌ها بمالید. بگذارید به‌مدت ۳۰ دقیقه بر روی پوست‌تان باقی بماند. سپس محل موردنظر را با آب سرد بشویید. این کار را دوبار در روز و به‌مدت یک ماه ادامه بدهید. به احتمال زیاد پس از این مدت، نشانه‌های مثبتی خواهید دید.

اگر ژل آلوئه‌ورای تازه در دسترس نبود،‌ می‌توانید از آب آلوئه‌ورا استفاده کنید.

۶. چوب صندل

چوب صندل یک ماده‌ی ضدپیری و ضدعفونی‌کننده است که به کاهش هیپرپیگمانتاسیون و رفع لکه های قهوه ای صورت کمک می‌کند.
چوب صندل

چوب صندل یک ماده‌ی ضدپیری و ضدعفونی‌کننده است که به کاهش هیپرپیگمانتاسیون و رفع لکه های قهوه ای صورت کمک می‌کند. می‌توانید با دو قاشق غذاخوری پودر چوب صندل، دو قاشق چای‌خوری گلاب، یک قاشق چای‌خوری گلیسیرین و یک قاشق چای‌خوری آب لیمو ترش یک داروی خانگی بسازید. این ترکیب را بر روی لکه‌ها بمالید و بگذارید خودش خشک شود. سپس آن را با آب سرد بشویید. این کار را چندبار در هفته تکرار کنید تا لکه‌های قهوه‌ای ناپدید شوند.

یک قاشق غذاخوری آب پرتقال، یک قاشق چای‌خوری آب لیمو و محتویات دو کپسول ویتامین E را با دو قاشق غذاخوری پودر چوب صندل ترکیب کنید. این مواد را به‌خوبی ترکیب کنید و بر روی صورت‌تان بمالید. آن را به‌مدت نیم‌ساعت بر روی پوست‌تان بگذارید و سپس آن را با آب بشویید. این کار را چندبار در هفته انجام بدهید تا بهبود حاصل شود.

همچنین نقاط آسیب‌دیده را با چند قطره از روغن چوب صندل به همراه یک قاشق غذاخوری روغن زیتون یا روغن بادام ترکیب کنید. این کار را هر روز و پیش از رفتن به رختخواب انجام بدهید و بگذارید در طول شب بر روی پوست‌تان باقی بماند.

۷. ترب کوهی

ترب کوهی نام گونه‌ای از شب‌بویان است که شامل خردل، کلم بروکلی و کلم‌پیچ می‌شود.
ترب کوهی

ترب کوهی نام گونه‌ای از شب‌بویان است که شامل خردل، کلم بروکلی و کلم‌پیچ می‌شود. ترب کوهی خواص فوق‌العاده‌ای دارد. این گیاهان به‌واسطه‌ی خاصیت شفاف‌کنندگی‌‌شان به زدودن لکه‌های پیری و کک‌و‌مک کمک می‌کنند و پوستی بدون لکه را برای‌تان به ارمغان می‌آورند. محلولی از ترب کوهی را به‌طور مستقیم بر روی پوست‌تان بمالید. پس از ۱۵ تا ۲۰ دقیقه محل موردنظر را بشویید. این کار را چندین مرتبه در هفته تکرار کنید.

همچنین می‌توانید ترب کوهی را رنده و با یک‌چهارم فنجان سرکه‌ سیب ترکیب کنید و به‌مدت دو هفته کنار بگذارید. پس از گذشت دو هفته، این ترکیب را به کمک پنبه‌ای بر روی لکه‌های پوست‌تان بمالید. این روش درمانی را سه‌بار در روز و به‌مدت یک ماه تکرار کنید.

۸. پاپایا

آلفا هیدروکسی اسید و آنزیم‌های خاصی که در پاپایا وجود دارند، در درمان خشکی پوست، درمان آکنه، رفع لکه های قهوه ای صورت و سایر مشکلات پوستی مؤثرند
پاپایا

آلفا هیدروکسی اسید و آنزیم‌های خاصی که در پاپایا وجود دارند، در درمان خشکی پوست، درمان آکنه، رفع لکه های قهوه ای صورت و سایر مشکلات پوستی مؤثرند و پوستی درخشان و شفاف به شما می‌بخشند.

یک قاشق غذاخوری پاپایای رنده‌شده‌ی تازه را بر روی لکه های قهوه ای بمالید و ماساژ بدهید. پس از ۲۰ دقیقه آن را با آب ولرم بشویید. این کار را دوبار در روز تکرار کنید تا لکه‌ها به‌مرور ناپدید شوند. ممکن است بعضی افراد نسبت به پاپایا حساسیت داشته باشند، بنابراین توصیه می‌شود ۲۴ ساعت قبل از شروع این درمان، آن را بر روی ناحیه‌ای دیگر از پوست‌تان تست کنید.

۹. ماست

ماست با خواص خود می‌‌تواند پوست‌تان را به‌طور طبیعی درخشان‌ و روشن‌تر کند.
ماست

ماست با خواص خود می‌‌تواند پوست‌تان را به‌طور طبیعی درخشان‌ و روشن‌تر کند. مقداری ماست بر روی لکه‌های پوست‌تان بمالید و اجازه بدهید خودش خشک شود. پس از گذشت ۲۰ دقیقه آن را با آب سرد بشویید. برای نتیجه‌گیری سریع‌تر قبل از خواب ماست را بر روی پوست‌تان بمالید. بهتر است ماست در طول شب بر روی پوست‌تان باقی بماند.

همچنین می‌توانید یک قاشق غذاخوری ماست ساده، دو قاشق غذاخوری پودر جو دوسر و یک قاشق چای‌خوری آب لیموی تازه را با هم ترکیب کنید. ترکیب حاصل را بر روی پوست‌تان بمالید و بگذارید به‌مدت ۳۰ دقیقه بر روی پوست‌تان باقی بماند. سپس آن را با آب سرد بشویید و کمی مرطوب‌کننده بر روی آن محل بمالید. این کار را چندبار در هفته تکرار کنید.

  • حتما تماشا کنید: فواید ماست برای زیبایی پوست چیست؟

در این ویدیو در ارتباط با فواید ماست برای زیبایی پوست توضیح داده شده است.

 

۱۰. آب پیاز

استفاده از آب پیاز، یک راه دیگر برای رفع لکه های قهوه ای صورت است.
آب پیاز

استفاده از آب پیاز، یک راه دیگر برای رفع لکه های قهوه ای صورت است. خاصیت اسیدی آب پیاز در کنار خاصیت روشن‌کنندگی‌اش، می‌تواند در ناپدید کردن لکه های قهوه ای مؤثر باشد. علاوه بر آب پیاز، آب سیر نیز در رفع این لکه ها تأثیرگذار است. پیاز را برش بدهید و برش‌ها را بر روی لکه‌ها بمالید. این کار را دو یا سه مرتبه در روز تکرار کنید.

یک روش دیگر این است که یک قاشق غذاخوری آب پیاز را با دو قاشق غذاخوری عسل ترکیب کنید و بر روی لکه‌های پوستی بمالید. بگذارید ترکیب حاصل به‌مدت ۱۵ دقیقه بر روی لکه‌ها باقی بماند. سپس نقاط موردنظر را به‌خوبی با آب بشویید تا بوی تند پیاز از بین برود.

برای مشاهده‌ی نتایج مناسب، صبر و شکیبایی داشته باشید. این لکه‌ها معمولا در طول یک یا دو هفته از بین نمی‌روند و روند درمان آنها ممکن است هفته‌ها طول بکشد.

درمان دارویی و اعمال زیبایی برای رفع لکه های قهوه ای صورت

برای درمان تخصصی لکه های قهوه ای صورت روش های مختلف درمان دارویی و اعمال زیبایی وجود دارد که در ادامه آنها را بیان می کنیم. فراموش نکنید که حتما در مورد گزینه‌ی درمان خود با متخصصین مجرب پوست مشورت کنید.

۱.کرم های موضعی

یکی از روش‌های درمان لکه های قهوه ای صورت، استفاده از کرم‌های موضعی حاوی هیدروکینون است. این کرم‌ها سرعت تولید رنگدانه‌ها را کمتر می‌کنند و یکی از قوی‌ترین داروها برای شفاف‌تر شدن پوست محسوب می‌شوند.

پزشکان معمولا کرم هیدروکینون ۴% را تجویز می‌کنند. ولی کرم هیدروکینون ۲% نیز معمولا بدون نسخه‌‌ی پزشک قابل تهیه است. هیدروکینون در صورت مصرف درازمدت می‌تواند تولید رنگدانه‌ها را افزایش بدهد. بنابراین پزشکان پس از یک دوره‌ی مصرف،‌ یک دوره‌ی استراحت برای بیماران خود در نظر می‌گیرند تا اثر هیدروکینون معکوس نشود.

ویتامین C هم یک درمان معروف دیگر برای از بین بردن لکه های قهوه ای صورت است. مطالعات نشان داده‌اند ویتامین C در شفافیت پوست و از بین بردن لکه‌های قهوه ای روی پوست صورت تأثیری نزدیک به هیدروکینون دارد‌ ولی عوارض آن را ندارد. منیزیم اسکوربیل فسفات یکی از مشتقات پایدار ویتامین C است که می‌تواند نقش مثبتی در از بین بردن لکه‌های قهوه ای صورت داشته باشد.

بر اساس تحقیقات سویا، نیاسین آمید، الاژیک اسید، آربوتین و شیرین بیان از سایر موادی‌اند که می‌توانند در رفع لکه های قهوه ای صورت مؤثر باشند. ممکن است پزشک‌تان یکی از این ترکیبات را با هیدروکینون ترکیب کند تا حساسیت‌ها و واکنش‌های بدن‌تان را به حداقل برساند.

بیشتر افراد گمان می‌کنند درمان‌های لکه‌های قهوه ای صورت باید به‌سرعت تأثیرشان را نشان بدهند، درحالی‌که این آسیب‌ها از نقاط عمیق‌تر آغاز شده و رفته‌رفته به سطح رسیده‌اند. بنابراین از بین بردن آنها نیز روندی زمان‌بر خواهد بود. به همین دلیل «صبر» یکی از عوامل ضروری در درمان لکه های قهوه ای پوست است.

۲.لایه برداری شیمیایی

 لایه برداری‌های اسید تری‌کلرواستیک در دستان متخصص پوست مجرب درمانی عالی و بی خطر است.
لایه برداری شیمیایی

متخصصین پوست از لایه بردارهای اسید تری کلرواستیک که هم خانواده‌ی سرکه است به مدت حداقل بیست سال به منظور لایه برداری شیمیایی استفاده کرده‌اند. برخی از متخصصین پوست، هنوز هم اسید تری‌کلرواستیک را معمولا در ترکیب با کرم‌های تجویزی دیگر برای درمان‌ لکه های قهوه ای صورت تجویز می کنند. لایه برداری‌های اسید تری‌کلرواستیک در دستان متخصص پوست مجرب درمانی عالی و بی خطر است.

یکی از مزایای استفاده از لایه برداری شیمیایی این است که به راحتی در مطب قابل انجام است و نیازی به بیهوشی نیست. لایه برداری اسید تری‌کلرواستیک به علت خطر جذب ناهموار، تاول و زخم‌های احتمالی، باید فقط توسط متخصصین پوست و یا جراحان پلاستیکی مجرب انجام شود.

  • حتما تماشا کنید: لایه بردار شیمیایی چیست؟

در این ویدئو به توضیح دقیق لایه برداری شیمیایی و دلایل انجام آن پرداخته شده است.

۳.میکرودرم ابریژن

میکرودرم ابریژن روشی است که در آن بلورهای بسیار ریز تحت فشار از روی پوست توسط وسیله‌ای مانند جاروبرقی مکیده می‌شوند.
میکرودرم ابریژن

میکرودرم ابریژن روشی است که در آن بلورهای بسیار ریز تحت فشار از روی پوست توسط وسیله‌ای مانند جاروبرقی مکیده می‌شوند. سیستم‌های جدید از بلورها استفاده نمی‌کنند و به جای آن از تراشه‌های الماسی ریز که در نوک وسیله قرار دارند برای سایش پوست استفاده می‌شود. استفاده از این سیستم جدیدتر بدون کریستال خوب است اما ضرورتی ندارد.

همچنین سیستم‌های جدید قابلیت استفاده از عوامل درمانی را در زمان انجام میکرودرم ابریژن فراهم می‌کنند و یکی از راه های از بین بردن لکه های قهوه ای صورت است. برای مثال یک متخصص می‌تواند محلولی از اسید سالیسیلیک را استفاده کند که به حذف ملاسما هنگام انجام میکرودرم ابریژن کمک می‌کند. بسته به میزان ملاسما و حساسیت پوست، تقریباً ۵ جلسه میکرودرم ابریژن در فواصل دو تا چهار هفته‌ای انجام شده و پس از آن هر ۴ تا ۸ هفته درمان نگهداری انجام می‌شود. جلسات میکرودرم ابریژن معمولی می‌تواند از چند دقیقه تا یک ساعت به طول انجامد.

۴.لیزر

سیستم لیزری که بهترین نتایج برای درمان لکه های قهوه ای صورت را در طیف گسترده‌ای از انواع پوست و رنگ نشان داده است، لیزر فرکشنال است.
لیزر فرکشنال

سیستم لیزری که بهترین نتایج برای درمان لکه های قهوه ای صورت را در طیف گسترده‌ای از انواع پوست و رنگ نشان داده است، لیزر فرکشنال است. لیزرهای فرکشنال، پرتو لیزر را به پیکسل‌های کوچکتر می‌شکنند که می‌تواند درمان عمیق‌تر و موثرتری را بدون سوزش و زمان استراحتی را برای بهبودی  ارائه دهد. برای درمان لکه های قهوه ای پوست به ۳ تا ۴ درمان در طول ۳ تا ۶ ماه نیاز است. نتایجی که تا کنون در زمینه لیزرهای فرکشنال برای درمان لکه های قهوه ای صورت به دست آمده بسیار خوب بوده است. برای رسیدن به نتایج ممکن است چندین درمان لیزری لازم باشد، زیرا درمان‌ها زمانی که تکرار می‌شوند موثرتر هستند. برای اطمینان از موفقیت درمان باید قرار گرفتن در معرض آفتاب را به حداقل رساند.

۵.سیستم نور پالسی شدید (IPL)

درمان سیستم نور پالسی شدید (IPL) برای درمان لکه های قهوه ای پوست مناسب است.
سیستم نور پالسی شدید (IPL)

درمان سیستم نور پالسی شدید (IPL) برای درمان لکه های قهوه ای پوست مناسب است. انرژی نور ساطع شده در طول درمان توسط رنگدانه‌های تیره جذب می‌شود، تجمع رنگدانه‌ها از بین رفته و رگ‌های مشاهده شده روی پوست توسط گرمای شدیدی که تولید می‌شود مسدود می‌گردند. درمان ممکن است به ندرت ناراحت کننده باشد و پوست ممکن است قرمز و کمی متورم شود ولی بعد از آن کمی گرم می‌شود. به ندرت یک تاول کوچک ممکن است ظاهر شود. پوست ممکن است موقتا روشن‌تر یا تیره‌تر از پوست درمان نشده باشد. در اکثر افراد این عوارض جانبی به سرعت ناپدید می‌شوند.

  • حتما تماشا کنید: درمان لکه های پوستی با IPL

در این ویدیو شیوه درمان لکه های قهوه ای پوست با IPL نشان داده شده است.

پیشگیری از بوجود آمدن لکه های قهوه ای صورت

گاهی اوقات لک صورت ممکن است از طریق جلوگیری از قرار گرفتن صورت در معرض آفتاب، قابل پیشگیری باشد. در بیشتر موارد، پیشگیری مشکل است. افرادی که دارای سابقه خانوادگی لک صورت هستند باید از اقدامات احتیاطی بیشتری برای پیشگیری استفاده کنند. مهمترین راه برای جلوگیری از شروع لک  قهوه ای صورت و پیری زودرس، اجتناب از بودن در معرض خورشید است. اگر نتوان از قرارگیری در معرض نور خورشید جلوگیری کرد، باید از کلاه و یا کرم ضد آفتاب دارای مسدود کننده‌های فیزیکی استفاده شود. در ادمه برخی از راه های پیشگیری از بوجود آمدن لکه های قهوه ای صورت را بیان می کنیم.

۱. به دنبال سایه باشید

بهتر است در معرض نور مستقیم آفتاب قرار نگیرید. تا حد امکان و حتی در فواصل کم هم از قرار گرفتن پوست‌تان در معرض نور آفتاب خودداری کنید.

۲. از کلاه استفاده کنید

کلاهی که لبه‌ی پهن داشته باشد، می‌تواند سد حفاظتی خوبی برای صورت‌تان باشد. فراموش نکنید که صورت‌تان مستعدترین نقطه برای بروز هیپرپیگمانتاسیون است. اگر تحت درمان هستید، استفاده از یک سد محافظتی مانند کلاه بسیار مفید است. باید هرروز از یک کلاه لبه‌دار استفاده کنید، وگرنه کرم‌های درمانی هیچ تأثیری نخواهند داشت.

۳. هرگز کرم ضدآفتاب را فراموش نکنید

باید هر روز از کرم ضدآفتاب با حداقل SPF ۳۰ استفاده کنید. هر پرتوی فرابنفشی که به پوست‌تان برخورد می‌کند، می‌تواند آسیب‌زا باشد. پرتوهای آسیب‌زا می‌توانند از ابرها و شیشه‌ها عبور کنند. بنابراین یک کرم ضدآفتاب مناسب همراه خود داشته باشید.

منابع:

  • www.chetor.com
  • www.dr-razi.ir